home

=BERGARA =

Bergara Euskal Autonomia Erkidegoko erdialdean dago, Gipuzkoako hego-mendebaldean, hain zuzen ere, eta Debagoieneko eskualdean. Bere kokagunea estrategikoa da, bertan gurutzatzen baitira Eibar-Gasteiz autopista eta Beasain-Durango autobidea. Hau horrela izanik, Bilbo, Donostia eta Gasteiz oso gertu gelditzen dira. Mendiz ingururatutako Bergara, herri industriala da eta baita zerbitzu hiria ere. Honek ez du esan nahi ordea, bere historia oparo eta garrantzitsuaren arrastorik gorde ez duenik: aitzitik Bergarak gune historiko handia eta ikusgarria du, etxe bikain eta dorre ederrez osatutakoa.

Erliebeari dagokionez, Gipuzkoako egitura ipar-mendebaldetik hego-ekialdera doazen toles edo mendilerroz eratuta dagoela (oligozeno garaian gertatu zen tolesduraren ondorioz); Kantauri itsasora doazen ibaiek, ordea, egitura hauek higatzea lortu dute puntu batzuetan, ipar-hego norabideko ibai arroak sortaraziz. Hau guztiaren ondorioz erliebea edo topografía bortitz samarrak dira, malda handiekin, eta oso urriak dira zabalune lauak. Gehienetan hiri guneek eta industri eremuek bereganatu dituzte lautadok. Hiria asko hazi da azken hamarkadetan, industriaren eraginez batik bat; hedapen honetarako ibai arroak eta bailararen zabaluneak aprobetxatu dira eta honela nekazaritzarako lur onenak betiko galdu dira. =Historia= Bergararen historia nagusiki lau epetan zatitu daiteke:

Arkeologiako ikerketek erakusten dutenez, Brontze Aroko monumentu megalitikoak zeuden bi gunetan:
 * 1. Herriaren jatorria**
 * Udala-Intxortako gune megalitikoan
 * Elosua-Soraluzekoan

Trikuharriak eta tumuluak ziren, lurperatzeko eraikuntza gisa erabiltzen zirenak. Egitura berbera da guztietan: hainbat harlauzaz osatutako kamara bat izaten zuten, eta hori estaltzen, errekarri berdintsuz egindako mendixka. Lan horietan aitzindari izan ziren Enrique Egurenek, Joxe Miel Barandiaranek eta Telesforo Aranzadi bergararrak egin zituzten indusketak joan den mendearen hogeigarren hamarkadan //Bergara// izena antzinakoa eta aspaldikoa da. Idatzizko lehen aipamena 1050. urtekoa da, Sancho jaunak (Ziana Andrearen anaiak) egindako eskrituran jasotakoa. Dokumentu horren bitartez, Bergarako bere lurretan (Ariceta izeneko monasterioan hau da, San Miguelen) zituen sailak eta sagastiak eman zizkion San Juan de la Peñari.

Bergara hiria Alfonso X. //Jakintsuak// sortu zuen, Vitoriako forua emanez, Sevillan 1268ko uztailaren 30ean luzatutako pribilegioaren bitartez. Hala, Ariznoa izeneko leku batean herria sortzea erabaki zuen. Hiria hobeto jendeztatzeko, Gaztelako erregeek bi pribilegio eskaini zituzten:
 * Alfonso X.ak berak Avilan 1273ko maiatzaren 27an ondokoa agindu zuen: //todos los hijosdalgo que hubiesen venido o viniesen a poblarla y ser vecinos de la misma, fuesen quitos de todo pecho, pedido enmienda y yantar//.
 * Alfonso XI.ak, Sevillan 1344ko maiatzaren 20an emandako pribilegioaren arabera, hiri horretako biztanle izan nahi zuten eskualdeko kapare eta nekazariei hiriko forua eta bertako alkateaz epaituak izateko aukera eskaintzen zitzaien, bere oinetxetan jarraitu arren. Dena dela, pribilegio hori ez zen emango erregeari edo beste eskubideren bati zorpetutako petxa eta eskubideetatik ihes egiteko eskatzen bazen.

Gorosabelen ustez, 1344an jasotako pribilegioak eta Elgetarekin zeuden konponezintasunek erabaki zuten Oxirondoko Santa Marina parrokia Bergarako hirira eranstea. Eranspen hau San Pedroko elizan egin zen 1348ko ekainaren 16an, Mondragoeko eskribaua zen Fortún Ortizen aurrean luzatutako elkartasun-itunaren bitartez. Jasota dagoenez, Enrique II.ak berretsi egin zuen aipatu eranspena Burgosen 1373ko irailaren 10ean. Bestalde, mende asko geroago, 1925eko abendurako ofizialki eskatuta zegoen Angiozarko bailara eta Ubera auzoa ere batzea. Legeak agintzen zituen tramiteak bete ondoren, Bergarako Udalak, 1927ko apirilaren 23an hartutako erabakiaren bitartez onartu egin zituen anexioaren baldintzak. Elgetako Udalak, bere aldetik, baldintza horien arabera bi auzoak banantzea eta Bergarara eranstea onartu zuen 1927ko martxoaren 24an.

**2. Erdi Aroa: Hiriaren sorrera**
Bergarari buruzko lehen aipamena 1050. urtean ageri da agirietan, Sanchok San Juan de la Peñako monasterioaren alde egin zuen Aritzetako San Migel monasterioko lursail eta sagasti batzuen dohaintzari buruzko eskrituran. Gaztelak 1200 urtean Gipuzkoa bortxaz konkistatu zuenean, hiriak sortzeko prozesu bat hasi zen, ondoko helburuokin:
 * Gaztela Kantauriko portuekin bat egin eta merkataritzarako komunikazio-bideak sortu nahi zituen. Izan ere Bergara, orduan, Gasteiztik Deba eta Getarirako bidean zegoen. Horren ondorioz, garraiolari eta merkatarien topagune izan zen.
 * Gaztelako monarkiak, gainera, herri-gune indartsuak sortzeko ahalegina egin zuen, bandokideen indarrari aurre egiteko, baita Frantzia eta Nafarroarekiko defentsarako gotorleku izan zedin ere. Hori dela eta, 1273. urtean zergetatik salbuetsi egin zituen Alfontso X.ak hiriko bizilagunak.

Horrela bada, //Villanueva de Vergara// izenarekin, Alfontso X.a //Jakintsuak// sortu zuen 1268an, Gasteizeko foruan oinarriturik Udalaren gobernua herritar guztiek osatzen zuten, kontzeju irekian. 1348an eta 1391n Oxirondo eta Uzarragako elizateetako bizilagunak hiriko partaide egin ziren, gainerakoek zituzten eskubide eta betebehar berberekin. Ahaide Nagusien arteko gerra ere iritsi zen hirira; Bergaran ozaetarrak eta gabiriatarrak zeuden elkarren aurka. Inoren aldeko jarrerarik hartu beharrik ez izateko, herriaren gobernu onerako Ordenantzak onartu zituzten Espainiako Errege Katolikoek 1490ean. Bestalde, guztien ordezkaritza (hiriaren gorputza eta errebalak, Oxirondoko elizatea eta Uzarragako elizatea) aldatuz joan zen denboran zehar eta etengabeko gatazkak sortzen ziren arrazoi horrengatik.

Gai honi konponbidea emateko hitzarmen bat egin zen 1497ko uztailean eta Errege Katolikoek berretsi egin zuten ondoren. Garai hartan herriak zenbait aldaketa izan zituen:
 * Handitu egin zen
 * Bidekurutzeta eta Masterrekako errebalak sortu ziren.
 * Etxeak egurrezkoak zirenez, suteen aurrean arrisku handia izaten zen eta kezka handia izaten zuten herritarrek. Horren ondorioz, 1506ko suteen kontrako ordenantzak eta 1518an, etxeak karez eta harriz berreraikitzeari buruzkoak onartzea eskatu zuten herritarrek.

**3. Bergara, ideia berrien bilgune Aro Modernoan**
Gariaren azoka astean hiru egunetan egiten zen Bergaran, eta horrek jende asko erakartzen zuenez, beste hainbat kontratu eta negozio ere sortzen ziren. Hori zela-eta, bide eta ostatuen azpiegitura egokia zuen herriak eta aterpetxe eta ostatu ugari zen. Merkataritzako eginkizunez gain, burdinaren transformakuntzan jarduten zuten tailerrak ere sortu ziren: Erramintariek totxo eran jasotzen zuten burdina euren sutegietan eta aitzurrak, matxeteak e.a. egiten zituzten; aiztogileek arma zuriak egiten zituzten, eta kofradia ere sortu zuten; eta suzko armak egiten zituzten artisauek, Deba bailarako armaginen tradizioaren barruan ekin zioten. Nobleek, merkatari aberatsek eta ejerzito zein administrazioko funtzionarioek euren etxeak eraiki eta birgaitzen zituztelako sortu zen arkitektura zibila, Ondartza eta Eguino-Mallea etxeak, esaterako. Eraikuntza erlijiosoak ere garatu ziren.

1565ean Ondartzako kontadoreak Trinitateko Komentua fundatu zuen berriz Goenkalean eta mendearen amaiera aldera Jesuiten Ikastetxea eraiki zen gaur egungo San Martin Agirre plazan. XVII. mendean ere aldaketak izan ziren:
 * Mendearen hasieran, gaur egungo udaletxea eraiki zuen Lucas de Longa arkitektuak.
 * San Martin Agirre plaza handitu egin zen.
 * San Pedro eta Santa Marina elizak mende horretan zehar eraiki ziren, kanpandorreak izan ezik, beranduagokoak baitira.
 * Juan de Irazabal bergararrak, Sevillan kontadorea zenak, Juan de Mesaren Kristo Agoniakoa izeneko eskultura bikaina oparitu zion 1626an bere jaioterriari. San Pedro parrokian dago eskultura hori.

Antzuolaren desanexioarekin, 1629an aldatu egin zen Bergarako udalerria; Oxirondoko elizatearen saiakerak ez zuen aurrera egin eta herriaren barruan dago orain ere.

XVIII. mendean irakaskuntzako zentroek egin zuten ospetsu Bergara; Carlos III.ak jesuitak bota zituenean, Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak jesuitek herrian zuten Ikastetxea eskatu zion erregeari. Ikastetxe horretan euren ideia ilustratuak praktikara eraman nahi zituzten eta lortu egin zuten. Kimika eta Mineralogia katedrek zientzilari garrantzitsuak erakarri zituzten, Proust edo Chabaneau esaterako. Irakaskuntzaren kalitatearen eta maila altuaren eraginez, mundu osoko ikaslez bete ziren gelak. 1799an Mariaren Lagundia Ikastetxea ere sortu zen neskatilentzat Espoloian. Komunikazio beharraren eraginez, Araba Frantziarekin batzen zuen zalgurdien errege-bidea eraikitzen hasi ziren probintzian XVIII. mendean, Bergaratik pasatzen zena.

**4. Trena, Labe Garaiak eta inmigrazioa: Aro Garaikidea**
XIX. mendean gerra karlistak izan ziren gure probintzian. Leku estrategikoan zegoenez, Lehen Karlistadan tropek hartu zuten Bergara eta Seminarioan hartu zuten ostatu. Oso ezaguna da Bergarako Besarkada, gerrari amaiera eman ziona. Gerrek ez zuten industriaren garapena gelarazi eta, besteak beste, ehungintza (San Antonioko Algodonera 1846an sortu zen), metalurgia, oinetakogintza eta teileriak izan ziren nagusi.

Bestalde, epaitegi barrutiko buru izendatu zuten Bergara eta Ariznoa plazan Epaitegia, kartzela eta eskolak eraiki zituzten Marcial Agirre eskulturgile bergararraren **Doña Justa** eskultura teilatuan duela. Kanposantua ere eraiki zen Matxiategin, herritik aldenduta eta Espoloia urbanizatu egin zen, Bidekurutzeta San Antonio auzoarekin bat eginez.

Trena 1888an iritsi zen Bergarara, eta komunikazio-gune garrantzitsu bilakatu zen:


 * Orduan //Ferrocarriles Vascongados// konpainiaren Durango-Zumarraga linea (goiko estaziokoa) martxan jarri zuten.
 * Bergara-Gasteiz linea 1919ko irailaren 3an abiarazi zuten Anglo-Vasco-Navarro konpainiaren eskutik (beheko estazioan).
 * Mekolalden egin zen linea bien arteko lotura.

Seminarioaren eraikinean Mariano José de Lascurain arkitektoak handitu ondoren, Gipuzkoako Institutu Probintziala jarri zen. Dena den, 1873an gerraren eraginez Donostiara eraman zuten. XX. mendearen hasieran Unión Cerrajera de Mondragón enpresa sortu zen eta horren ondorioz Labe Garaietako auzo guztia. 1927an Angiozar eta Ubera auzoak, ordurarte Elgetakoak zirenak, Bergaran sartu ziren. Beranduago, 50 eta 60ko hamarkadetan, Martoko, San Lorentzo eta Matxiategi auzoak eraiki ziren etorkinak zirela eta etxebizitzen behar handia zegoelako. Egoera ekonomiko onaren adierazle da hori. Egoera ekonomiko on horretaz baliatuz, kultura eta kiroletarako ekipamenduetan ere bultzada garrantzitsua izan zen:
 * [[image:http://www.uned.es/ca-bergara/images/edificio/PLAZA.JPG width="244" height="183" align="left" caption="external image"]]
 * Labegaraieta auzoan (garai batean txatarra-biltegia zegoen lekuan) kiroldegia egin zen.
 * Errotalde jauregia egokituta Kultur Etxea eta Batxilergo Institutua eta udal igerilekuak eraiki ziren.
 * UNEDaren egoitza bihurtu zen Seminarioa.
 * Errotalde jauregia egokituta Kultur Etxea eta Batxilergo Institutua eta udal igerilekuak eraiki ziren.
 * UNEDaren egoitza bihurtu zen Seminarioa.

= = = = = = = = =Geografia= Eskualdeko **klima** ozeaniko epela da. Beraz, tenperaturak nahiko bigunak izaten dira urtean zehar, eta izotz arriskurik gabeko bolada luzea izaten da, maiatzetik azaroa bitartean, normalki. Euri-jasak oparoak eta nahiko ondo banatuak izaten dira: 1.300 mm. inguru, gutxienez 120 egunetan banatuta.

Halaber, ugariak dira egun hodeitsuak eta estaliak, eta horri esker irradiazioa murrizten da eta hozberoa epel mantendu. Sarri izaten dira bailaretan inbertsio termikoak ere, goizaldeko lainoak sortaraziz. Negualdiko zenbait egunsentitan izotza azaltzen da, eta paraje ospeletan eguerdi edo arratsaldera arte ere irauten du.

Uda partean batazbesteko tenperatura epela izaten da, 17-20 gradu zentigradu ingurukoa. Tropikoko edo Saharako haizea heltzen denean salbu; egun horietan tenperatura 30 gradu zentigradutik gorakoa izaten da, egoera puntualak badira ere. Itsasoaren eragina ibai-arroen erdi eta goi partean gutxitu egiten da, haran estuen itxiturari esker. Haizeak gehienetan mendebaldetik edo ipar-mendebaldetik jotzen du; hauek hezetasunez kargatutako haize atlantiar hotz edo epelak dira. Baina udazken eta neguan hegoaldeko konponente beroa agertzen zaigu sarritan.


 * Erliebea** menditsua da eta higaduraren ondorioz, mendi malda eta hegaletan gailurretatik higatutako materialak pilatzen dira, lur kolubialak sortaraziz. Hauetan ugari dira material mineralak, eraldatu ondoren, lur aberatsak eratzen dituztenak. Lur hauetan finkatzen dira, hain zuzen, baserri eta soroak.

Bailara hondoetako lur alubialak, aldiz, ez dira ibai alboetan besterik azaltzen eta oso hedadura urria izaten dute. Gure inguruko lurra lur karetsu nabar motakoa da gehienbat. Hau kare-harrizko materialen gainean eratzen da. Perfila A/ (Bt) / C / R erakoa da. Humusa aberatsa da materia organikotan (Mull kaitzikoa), humifikazio maila oso altua izanik baso-lurretan, eta landaretza hondarrak fresku eta erdi-deskonposaturik mantentzen dira bertan. Bestalde, lurraren goialdeko hezetasun iraunkorra dela eta, bertako fauna oso aktiboa izaten da, materia organikoaren eraldaketan oso lagungarri izanik. = = = = =Biztanleria= Atal honek gure herriko biztanleriaren daturik garrantzitsuenak biltzen ditu, eta ondorengo bi zatitan banatzen da:

Bergarari buruzko lehen aipamena 1050. urtekoa da, Sanchok San Juan de la Peñako monasterioaren alde egin zuen Aritzetako San Migel monasterioko lursail eta sagasti batzuen dohaintzari buruzko aipamena, hain zuzen ere. Gipuzkoan hiribilduen sorrera XIII-XIV. mendeetako fenomenoa da. Hiri-gutuna edo hiribildua sortzeko hiri-agiriaren bitartez, erregea izango zen mugimendu honen bultzatzailea. Arrazoiak garaiko talde edo alderdi ezberdinen arteko borrokak bukaraztea eta ekonomia sendotzea izan lirateke. Bergarak 1268an jaso zuen Hiri-gutuna Alfontso X.a //Jakintsuaren// eskutik. Uren mugatik Kantauri itsasorainoko euskal lurraldetako (Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Behe Nafarroa eta Zuberoa) demografia aztertu ahal izateko.
 * 1. Biztanleriaren garapena azken mendeetan**


 * Historikoki bi eratako baldintzak demografia aztertzeko**:
 * a.** Elikagaien urritasuna: gure egoera geografikoa dela eta, nekazaritzako lurrak ez dira inoiz oso emankorrak izan. Beraz, garai guztietako historiagileek ondorengoa azpimarratu nahi izan digute euren eskuizkribuetan: oso lur pobrea ginela ardotan eta ogitan. Eta urritasun horrek eragin handia izan du biztanleen hazkundean mendez mende. Badirudi, ogi ezaren aitzakia medio, erakundeetatik zenbait oztopo jarri zitzaiela bertaratzen ziren kanpotarrei.
 * b.** Maiorazkoa indarrean egotea: betidanik izan du euskaldunen artean sekulako garrantzia etxeak. Bera galduz gero, arbasoen sustraiak eta etxekoen bizibidea galtzen ziren. Dena den, figura juridiko honi esker, ezin zitezkeen etxea eta jabetzak saldu eta zatitu, eta normalean nagusia izaten zen etxea eta jabegoa eskuratzen zuena herentziaz gurasoengandik. Baina ba omen zuen erakunde honek bere alde negatiboa ere: etxeko beste anaia-arreben baztertzea, eta hauei beste irtenbide batzuk gelditzen zitzaizkien:
 * Emigrazioa (Andaluzia edota Ameriketara).
 * Milizia edo funtzionariotza.
 * Monasterioa edo komentua.
 * Merkataritzan edota artisau aritzea.
 * Etxean morroi geratzea.

Egoera honek ustekabeko emigrazioa eragin zuen zenbait kasutan. Halaxe, betidanik egon dira biztanlegoaren murrizketak eta kanporaketak geure herrietatik, eta horren eragina nabaria da edozein demografia-estatistikatan ia-ia XX. mendera arte.


 * Bergarako biztanleen bilakaera historikoaen ezaugarriak:**
 * a.** 1787-1940. Igoera apala da. Honen arrazoia: Ameriketara ematen den diaspora, gertatzen diren izurriteak (kolera, 1854-56 eta 1885; eta gripea, 1918-19) eta 1936an gertatu Gerra Zibila. Zoritxarrez ez daukagu estatistika osorik emigrazio hau aztertzeko. Gainera, kontuan izan behar dugu diaspora hori askotan legez kanpo egiten zela eta, ondorioz, ez dela agertzen inongo estatistika datuetan.
 * b.** 1940-1970. Igoera azpimarragarria gertatu zen garai honetan. Hala ere, igoera hori ez da gerra ostean edo gose garaian (1940-1950) gertatzen, baizik eta 1950etik 1970era, hau da, industrializazioa eta inmigrazioa dela medio.
 * d.** 1970-2000. Estabilizazio eta krisialdi garaia da. Abiapuntua, 1975etik hasitako industriaren krisialdia da. Horren ondorioz jendearen ohiturak aldatu egin ziren (jaiotzak jaitsi, ezkontzak atzeratu,...). Krisialdi horrek emigranteen etorrera ere oztopatu egin zuen, Bergarako migrazio saldoa negatiboa izateraino.

=Ekonomia= Gure herriko ekonomiaren garapena aztertzerakoan bi jarduera nagusitzen dira:

Bergarako garapen ekonomikoa aztertzean ezinbestekoa da Gipuzkoako lurraldean XIX. mendearen erdialdean hasi zen industrializazio prozesuari buruzko aipamena egitea. Zazpi Urteko Gerratearen ondorioz (Lehen Karlistada), 1841etik 1873ra arte luzatu zen lehen bolada industrializatzailea ekarri zuen Gipuzkoara. Papergintza, ehungintza, galdaketa eta metalaren eraldakuntza izan ziren industrializazio horren adierazle nagusiak. Guztira, 60 industria zentro sortu ziren.
 * 1. Erdi Arotik ehungintzan murgilduta**

Bergarari dagokionez, hiria industria tradiziokoa zen aspalditik, Simancaseko artxibategi orokorrean gordetzen den dokumentu batean jasotzen denez. Dokumentuak 1497ko data du, eta bertan Espainiako Errege Katolikoek Bergarako ehungileei (//los hazedores de los paños de Bergara//) luzatutako ordenantzen berrespena jasotzen da.

XIX. mendeko bigarren erditik aurrera, Industria modernoa ezartzeko prozesuan bete-betean sartu zen gure herria. Industrializazio prozesuaren hasierako erreferentzia moduan 1841 urtea jartzen da, Aduanak lekuz aldatu zirenekoa. Merkataritza tradizionalean metatutako kapitalak kapital industrial bihurtzeari ekin zitzaion pixkanaka. Merkatariak lantegi berrietan inbertitzen hasi ziren eta burdinaren merkatuaren aldeko apustua egin zuen Bergarak (geroago metalaren transformazioaren alde), baita ehungintza edo ehunaren sektorearen alde ere, probetxu eta errentagarritasun handiz gainera.

Ehungintzakoa zen hirian ezarri zen lehen industria, eta Gipuzkoako lehenetarikoa, gainera. Hain zuzen ere, ehungintzak eman zion bultzada garrantzitsua industrializazio prozesuaren lehen faseari 1846an *//Fois, Silva, Blanc y Cía.// elkartea sortu zenean (geroago Algodonera San Antonio S.A.). Kotoizko ehunaren joskintza eskala handian egiteko sortu zen. Inguruak erraztasunak eskaintzen zituen ehungintzako enpresak bertan sortzeko, udalerriak leku egokiak baitzituen, merke, hurbileko konpetentziarik gabe eta hedatzen ari zen merkatu potentzialarekin. Ondorioz, enpresa asko sortu zen jarduera horretan aritzeko, lehenik tindategiak, eta geroago, 2. Mundu-Gerraren ondoren, ehundegiak. Guzti horrek kotoiaren gune bihurtu zuen Bergara. //Bergarako urdina// ezaguna da oraindik.

**2. Metalurgia, XIX. mendetik aurrera**
Metalurgiaren sektorea artisautzako bideak erabiliz garatu zen XIX. mendearen bigarren erdira iritsi arte. 1860tik aurrera hedapen-aldi berri bat hasi zen, eta siderurgia tradizionalaren industrializazioa adierazten zuten lehen zeinuak agertu ziren, **Vergarajauregi, Resusta y Cia** elkartea, geroago Unión Cerrajera izango zena, sortu zenean. Arrasaten sortu zen elkarte horrek galdaketa lantegi bat jarri zuen Bergaran, egur-ikatzezko bi labe garaiekin. Lantegi horrek mineraletik abiatu eta produkzio prozesu guztia egiten zuen. Altos Hornos de Vergara zuen izena. Produktuak dibertsifikatzeak bultzada eman zion sektore honen garapenari. Jarduera ezberdineko lantegiak sortu ziren:
 * Tailer mekanikoak (makina-herraminta).
 * Osagaiak eta osagarriak hornitzen dituzten lantegiak: torlojugintza, galdategiak eta forjak.
 * Etxeko tresna elektrikoak, sukaldeko tresnak eta autoentzako osagaiak egiten dituzten lantegiak.

Bergarako industrializazio prozesuan nabarmendu beharreko jarduera duten beste sektore batzuk ondorengoak dira: Iringile Mekanikoa, Teileria, Harrobiak, Zerrategiak eta Energía Elektrikoaren produkzioa. 1915erako 17 lantegi zeuden Bergaran eta horietan, 1.030 langile. Gaur egun ere metalurgia da Bergarako industria jarduera nagusia, eta udalerrian lan egiten duten herritar gehienak bertan ari dira. Debagoieneko beste udalerri batzuekin alderatuz, dibertsifikazio garrantzitsua dago gainera Bergaran. Etxeko elektra tresneria, ehungintza eta siderurgiaren arloan diharduen industria aipatu behar da hemen bereziki.

__**WEB-GUNEAK:**__ http://www.bergara.net/
 * __http://www.bergara.net/__**

media type="youtube" key="HlMHqHYGueo" height="344" width="425"